Nowa, ale ta sama

Wiara.pl   ks. Artur Stopka, współpraca ks. Tomasz Jaklewicz

Nowa, ale ta sama 1/2

Niektórzy mówią, że nie wezmą go do ręki, bo zmienia treść Pisma Świętego. Ci, którzy naprawdę do niego zajrzeli, odkrywają, że ułatwia zrozumienie tekstu. Ukazał się nowy przekład Biblii.

"Szczęśliwi" zamiast "błogosławionych", "długi" zamiast "win" - alarmowały media. Jedna za gazet zapytała nawet "Kto nam zmienił pacierz?". Opublikowany przez Edycję św. Pawła najnowszy przekład Nowego Testamentu i Psalmów zyskał etykietkę "kontrowersyjnego". Niektóre środowiska polskich katolików nawołują, aby go nie kupować. Popełniają duży błąd.


Dlaczego schodził?

„Pewien człowiek schodził z Jerozolimy do Jerycha i wpadł w ręce zbójców” – czytali księża podczas Mszy św. w poniedziałek, 3 października. Tak zaczyna się przypowieść o miłosiernym Samarytaninie. Piękna historia, ale dlaczego ten napadnięty „schodził”? Być może w niektórych kościołach księża wyjaśnili wiernym, o co chodzi. Ale niekoniecznie. Być może co dociekliwsi zajrzeli w domu do posiadanego egzemplarza Biblii Tysiąclecia poszukując wyjaśnienia tego dziwnego sformułowania. I... nie znaleźli.

Gdyby mieli najnowszy przekład, przy tym zdaniu znaleźliby maleńką literkę odsyłającą do umieszczonych obok tekstu informacji ułatwiających zrozumienie tekstu. I przeczytaliby: „schodził – między Jerozolimą a Jerychem różnica poziomów przekracza 1000 m”. Takich objaśnień jest w nowym wydaniu Biblii tysiące.

Dla ubogich (językowo)

Wydany przez paulistów przekład czyta się o wiele łatwiej niż inne dotychczas znane tłumaczenia Biblii.

- Język jest współczesny, ale nie potoczny, lecz literacki – wyjaśnia ks. Tomasz Lubaś, dyrektor generalny wydawnictwa.
Jeden z tłumaczy, ks. prof. Antoni Tronina, precyzuje, czym kierowali się autorzy przekładu:

- Dzieło nowego przekładu podjęliśmy z myślą o czytelniku, którego słownictwo jest zubożone przez środki przekazu.

Dodaje, że wiele słów, z jakimi stykamy się w dotychczasowych tłumaczeniach Biblii, nie jest już dzisiaj czytelnych, dlatego tłumacze postanowili odświeżyć i zmodernizować język, którym zapisali nową polską wersję tekstów objawionych.
Ks. prof. Julian Warzecha SAC, jeden z redaktorów naukowych nowego przekładu, tak przedstawia intencje pracującego od dziewięciu lat zespołu:

- Chcemy dokonać przekładu głównie z myślą o młodzieży, choć nie wykluczamy oczywiście innych grup wiekowych. Nie znaczy to, że w przekładzie przyjęliśmy język, jakim młodzi posługują się między sobą, język młodzieżowej subkultury. Chodziło o to, by przekład był zrozumiały i komunikatywny, ale również by nie zubażał języka polskiego.

Czytać, nie porównywać

Ks. prof. Stanisław Pisarek, należący do zespołu przeprowadzającego „rewizję” nowego przekładu, powiedział „Gościowi”:

- To tłumaczenie jest dobre i potrzebne. Język ma to do siebie, że zmienia się, co pokolenie. Nowe tłumaczenie jest poszukiwaniem języka odpowiedniego dla tego pokolenia. Oczywiście, żaden przekład nie jest doskonały. Nie należy jednak w nieskończoność porównywać poszczególnych wyrazów. Trzeba po prostu czytać Biblię jako Słowo Boga, czyli iść w głąb, dochodzić do sensu zbawczego.

Dochodzenie do „sensu zbawczego” czytanych słów w nowym przekładzie ułatwiają trzy poziomy wyjaśnień. Ppierwszy to wspomniane już umieszczone obok tekstu przypisy wyjaśniające trudniejsze zwroty, obrazy biblijne, nazwy, sytuacje. Drugi poziom stanowią komentarze do poszczególnych fragmentów, ukazujące ich główne przesłanie. Trzeci poziom wyjaśnień stanowią odnośniki do innych miejsc w Biblii.

Poza tym każda księga opatrzona została wprowadzaniem, są też wprowadzenia do poszczególnych części Biblii (np. do Ewangelii, do Listów św. Pawła). Na końcu dodano słownik, tablice chronologiczne, mapy. I krótką instrukcję „Zanim zaczniesz czytać Biblię”.

Ta sama treść

W ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat pojawiło się w Polsce kilka przekładów Pisma Świętego. Po co tyle razy i wciąż na nowo tłumaczyć Biblię? Czy to potrzebne, skoro treść pozostaje ta sama?

Prymas polski, kard. Józef Glemp nie ma wątpliwości, że potrzebne. „Każde tłumaczenie wnika głębiej w subtelność przekazu myśli Boga kierowanych do ludzi” – wyjaśnia i dodaje: „Tak więc Księgi święte zostają udostępnione współczesnemu Polakowi w języku możliwie najbardziej komunikatywnym, stanowiącym zwierciadło obecnego czasu”.


Najważniejsze polskie przekłady Biblii

1561 Biblia Leopolity - pierwszy drukowany polski przekład całej Biblii. Autorem przekładu był ks. Jan Nicz ze Lwowa (Leopolita = Lwowianin).

1563 Biblia Brzeska - pierwszy przekład całości Biblii z języków oryginalnych. Przekład dokonany przez kalwinów na zlecenie księcia Mikołaja Radziwiłła (bywa nazywana Biblią Radziwiłłowską).

1574 Biblia Nieświeska - przekład ariańskiego pastora Szymona Budnego z języków oryginalnych.

1599 Biblia Wujka – przekład jezuity ks. Jakuba Wujka na zlecenie swojego zakonu, za zgodą Watykanu. Przekład twórczy, oddający dobrze wiele odcieni znaczeniowych oryginału. Modernizowany i poprawiany, pełnił rolę podstawowego polskiego przekładu katolickiego, aż do opracowania Biblii Tysiąclecia, czyli przez 366 lat. Spełnił rolę językotwórczą, kształtując podniosły styl religijny. Biblia w przekładzie ks. Wujka służyła także do nauki języka polskiego - zwłaszcza w latach niewoli narodowej.

1632 Biblia Gdańska - przekład zlecony przez zbory luterańskie Danielowi Mikołajewskiemu. Niezwykle wierny językowi oryginałów. Jest to przekład, z którego i dzisiaj korzysta wielu chrześcijan-protestantów. Do czasu opracowania zupełnie nowego ewangelickiego przekładu (Biblii Warszawskiej) Biblia Gdańska miała dla polskich ewangelików podobne znaczenie jak Biblia Wujka dla katolików.
Współczesne przekłady Biblii
1965 Biblia Tysiąclecia (wydanie piąte w 2002), tłumaczone z krytycznych wydań tekstu hebrajskiego i greckiego pod kierunkiem benedyktynów z Tyńca. To tłumaczenie jest „oficjalną”, liturgiczną wersją Biblii, używaną przez kościół katolicki w Polsce.

1975 Biblia Poznańska - czterotomowe wydanie katolickie z obszernym komentarzem.

1975 Biblia Warszawska, tzw. brytyjka – przekład opracowany przez środowiska protestanckie, wydany przez Brytyjskie i Zagraniczne Towarzystwo Biblijne.

1998 Biblia Warszawsko-Praska - przekład autorski ks. biskupa Romaniuka

2001 Przekłady Ekumeniczny - opracowywany przez międzywyznaniowy zespół tłumaczy (11 Kościołów), z inicjatywy Towarzystwa Biblijnego w Polsce. Ukazał się na razie Nowy Testament i Psalmy

1 2 NASTĘPNA STRONA >>

TEXTUM- Agencja Usług Językowych, e-mail: contact@textum.pl, tel: +48 12 358 30 85, +48 503 544 390,
Jeśli widzisz błąd na tej stronie, napisz do nas